Werk aan de romp. (Foto: Jan de Jager)

De Witte Swaen is een nauwkeurige reconstructie van het expeditieschip van Willem Barentsz. Het schip is in Harlingen gebouwd volgens de eind zestiende eeuw befaamde Hollandse scheepsbouwmethode. Daarbij werd eerst met enkele huidplanken een bodemschaal gemaakt. Pas later kwamen hierin de spanten en werd de romp verder opgetrokken. De kiellegging was in 2010, na dertien jaar was het schip klaar. Prinses Margriet doopte het bij de tewaterlating in 2018 als ‘Witte Swaen’. Gerald de Weerdt en Koos Westra waren de initiatiefnemers van dit project waaraan in de loop van jaren tientallen vrijwilligers meewerkten.

Het verhaal van de expeditie van Willem Barentsz is legendarisch in de vaderlandse geschiedenis. Het schip waarmee in 1596 een doorgang om de noord naar Azië moest worden gevonden, liep vast in het ijs bij Nova Zembla. Om de strenge winter te doorstaan, bouwden de bemanningsleden er een blokhut die ze Behouden Huijs noemden. Een jaar later volgde een barre toch in twee bootjes naar het vasteland. Van de zeventien opvarenden overleefden vijf de toch niet, waaronder Willem Barentsz. 

De Witte Swaen was in 2023 ook al voor een eerste proefvaart bij Terschelling. Afgezien van pech met de motor was dat een weergaloze ervaring. Wel onder uitzonderlijke omstandigheden; het was warm en nagenoeg windstil. Geen wonder dat de vrijwilligers van de Barentszwerf vol spanning toeleven naar een herhaling, maar dan een waarbij het schip wat steviger onder handen wordt genomen. Wind en weder dienende.

Aan de voorbereiding heeft het niet gelegen. De romp is geïnspecteerd en waar nodig aangepakt. De motor is gereviseerd. Voor een betere stabiliteit zijn 1400 tegels als extra ballast in het ruim genomen. Als de zeilstage naar wens verloopt, volgt in de periode van 18-23 september een tweede oefening. Gedacht wordt aan een echte zeereis waarbij verschillende havens worden aangedaan.