Een toekomstplaatje uit het Integraal Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief.
In een ‘Integraal Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief’, dat woensdag in de gemeenteraad is besproken, schetsen de betrokken overheden een koers tot 2050 en zelfs met een doorkijk naar 2150. Aanleiding zijn grote uitdagingen die de komende decennia op Harlingen afkomen: zeespiegelstijging, verzilting van landbouwgrond, toenemende baggerproblemen en noodzakelijke versterking van de zeedijken.
Volgens de initiatiefnemers kan Harlingen die problemen niet langer los van elkaar aanpakken. Daarom zijn waterveiligheid, havenontwikkeling, natuurherstel en recreatie samengebracht in één integrale visie. Water is niet alleen een bedreiging, maar ook een kans, schrijven de opstellers van het plan.
Noorderpier
Een van de meest opvallende onderdelen is het verleggen van de noordelijke havendam. Dat project moet niet alleen bijdragen aan de komende dijkversterking, maar ook de nautische veiligheid verbeteren en economische kansen voor de haven creëren. In het bestuursakkoord dat deze week is gepresenteerd, staat het verleggen van de Noorderpier gepland voor 2030.
Daarnaast ligt er een plan om de Zuiderpier aantrekkelijker te maken voor recreanten en toeristen. De gemeente ziet kansen om het Waddenfront sterker te verbinden met de binnenstad. De havens moeten daarmee niet alleen veiliger, maar ook beleefbaarder worden.
Het toekomstbeeld gaat ver. In sommige scenario’s groeit Harlingen uit tot een toeristische topbestemming aan de Waddenzee, met een langgerekte Waddenpromenade, nieuwe recreatiehavens en zelfs een zwemlagune aan de zuidkant van de stad.
Tweede havenmond
Een ander opvallend toekomstscenario is de mogelijke aanleg van een tweede havenmond. Daarmee zouden de industriehaven en recreatieve vaart beter van elkaar gescheiden kunnen worden. Volgens het IRO kan dat de nautische veiligheid vergroten, baggerproblemen verminderen en ruimte creëren voor verdere economische ontwikkeling van de haven. In het nieuwe bestuursakkoord staat het verleggen van de havenmond genoteerd voor 2029; een investering van 1.875.000 euro.
Verzilting en vismigratie
Ook de strijd tegen verzilting krijgt een prominente plek in de plannen. Door klimaatverandering dringt zout water steeds verder het achterland binnen. Vooral het Van Harinxmakanaal en omliggende landbouwgronden krijgen daar nu al mee te maken.
Bij de Tsjerk Hiddessluizen willen de betrokken partijen daarom oplossingen ontwikkelen die zowel de vismigratie verbeteren als de zoutindringing beperken. Daarbij wordt gekeken naar nieuwe ecologische verbindingen tussen Waddenzee en achterland.
Verder onderzoeken provincie en partners of baggerslib uit de haven gebruikt kan worden om landbouwgronden op te hogen en beter bestand te maken tegen verzilting. Jaarlijks gaat het om meer dan een miljoen kubieke meter slib.
Geen-spijtmaatregelen
Het Integraal Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief is een ‘koersdocument’ dat richting moet geven aan toekomstige besluiten en subsidieaanvragen. De komende jaren staan vooral in het teken van zogenoemde ‘geen-spijtmaatregelen’: projecten die nu al uitgevoerd kunnen worden zonder toekomstige keuzes onmogelijk te maken, zoals onderzoek naar de havendammen, verbetering van vismigratie, parkeeroplossingen rond de veerterminal en natuurherstel langs de kust.
Voor de financiering kijken gemeente en partners nadrukkelijk naar het Waddenfonds, het Investeringskader Waddengebied en bijdragen van provincie en Rijk. De eerste subsidieaanvragen moeten al vóór de zomer van 2026 worden voorbereid.